2. Hoe ons werkgebied verandert

In 2022 groeide in bijna alle Nederlandse gemeenten het aantal inwoners: ook in Hoogeveen, Coevorden en Emmen. Onderstaande gegevens zijn voorlopige cijfers over het hele jaar. Op het moment van het schrijven van dit jaarverslag zijn de cijfers t/m november 2022 bekend. 

In februari viel Rusland zijn buurland Oekraïne vanuit meerdere kanten binnen. Het hele jaar stond in het teken van deze oorlog. Bijna 10 miljoen Oekraïners ontvluchtten het Russische geweld. Er ontstond een wereldwijd tekort aan graanproducten. Westerse landen steunen Oekraïne financieel en materieel.

Een directe opgave voor Nederland is het opvangen van de vluchtelingenstroom die op gang is gekomen. Inmiddels zijn er bijna 100.000 Oekraïners: iets meer dan 60.000 in opvanglocaties en circa 30.000 bij gastgezinnen. De opgave is door alle gemeenten opgepakt. Ook in ons werkgebied. In samenwerking met de gemeente Coevorden is met grote snelheid een opvanglocatie ontwikkeld met 80 wooneenheden en een voorzieningengebouw. Er is nog steeds grote maatschappelijke steun voor de opvang van Oekraïners. 

Een ander effect van de oorlog is een stijging van de energieprijzen. Dit werkt door in alle prijzen. Daardoor wordt alles duurder. Er is een stevig sanctiepakket tegen Rusland, met onder andere een prijsplafond voor gas en een olie-embargo. Waarschijnlijk blijven de energieprijzen dus langere tijd hoog.

Door de hoge prijzen kunnen mensen met hetzelfde geld minder kopen. Of kunnen mensen die eerst net rondkwamen, nu niet meer rondkomen. Dat betekent dat het voor een groeiende groep huurders van Domesta steeds moeilijker wordt om rond te komen.

De stijgende prijzen werken ook door in de bouwsector. Bouwen duurde al langer en werd al duurder. Dat zag je al door Corona. Door materialen die uit Oekraïne en Rusland kwamen en onrust op de wereldmarkten is dat verslechterd. Levertijden en prijzen lopen verder op. 

Op 10 januari ging de nieuwe regering van start. Wonen en woningbouw kwamen hoger op de politieke agenda. De verhuurderheffing is afgeschaft en in plaats daarvan zijn er Nationale Prestatieafspraken (NPA) gemaakt – niet te verwarren met de lokale prestatieafspraken die we maken. In de NPA zijn afspraken gemaakt over aantallen huizen, wat voor soort huizen, samenwerking op het gebied van leefbaarheid, investeringen in duurzaamheid en de opgave op het gebied van wonen en zorg. Een deel van die afspraken is inmiddels vastgelegd in regionale woondeals met de provincie en gemeenten. Voor de rest zijn we als Domesta goed op weg, maar zien we uitdagingen als het gaat om het realiseren van de opgave. Denk hierbij bijvoorbeeld aan hoeveel personeel er beschikbaar is en de stijgende bouwkosten. 

Het jaar 2022 stond in het teken van polarisatie*. Het begon met coronademonstraties, ging over in scherpe tegenstellingen over de aanpak van de stikstofcrisis en eindigde met een vluchtelingencrisis. Over dat laatste concludeert onderzoeksbureau Motivaction dat er verschillende houdingen zijn ten opzichte van de verschillende vluchtelingen. Twee derde van de Nederlanders staat positief tegenover de opvang van Oekraïense vluchtelingen, terwijl dat voor Syrische vluchtelingen een derde is. Op lokaal niveau is er in 2022 bij Domesta een concreet voorbeeld geweest van deze polarisatie met tegenstand tegen nieuwbouw. Deze tegenstanders hebben zorgen over wie er in sociale huurhuizen komen te wonen. Daarbij maken mensen verwijzingen naar een andere ‘sociaaleconomische standaard’.