2. Ontwikkelingen

Bij het maken van plannen houden we goed rekening met wat er om ons heen gebeurt. We kijken daarbij naar relevante ontwikkelingen uit onze regio, in Nederland maar ook wat er in de wereld gebeurt. In 2022 maakten we een uitgebreide omgevingsanalyse en in 2024 gaan we aan de slag met een nieuwe omgevingsanalyse. Voor deze begroting pakken we de huidige omgevingsanalyse erbij. Daarnaast kijken we naar nieuwe of andere ontwikkelingen om ons heen. Hier lees je meer over per thema in dit hoofdstuk. 

Druk op de sociale huur

Zoals hierboven al geschreven volgen de krantenkoppen over de huizenmarkt zich dagelijks op. In onze regio’s zien we dat het aantal verhuizingen terugloopt. Dit betekent dat mensen in hun huis blijven wonen en er weinig huizen vrijkomen. Daarnaast zien we ook het aantal weigeringen toenemen. Het gebeurt niet altijd meer dat de eerste woningzoekende op de lijst het huis accepteert of toegewezen krijgt. Dit kan komen doordat iemand bijvoorbeeld op zoek is naar dat ene huis op dat ene plekje. Deze informatie en signalen blijven we monitoren.

Koopmarkt en de invloed op de sociale huur

De afgelopen jaren zagen we onstuimige prijsstijgingen op de huizenmarkt. De prijzen voor een koophuis bleven maar stijgen. Nu zien we een daling, maar dit leidt nog niet tot meer kopers. Het aantal verkopen blijft namelijk nog achter. Dat komt ook doordat er minder aanbod is. In onze regio’s zien we deze ontwikkelingen ook. Waar je ‘vroeger’ nog een huis kon kopen voor een redelijke prijs, zien we nu dat de prijzen voor een koophuis een stuk hoger liggen. De doelgroep voor de sociale huur verandert hier ook mee.

Woonlastenonderzoek 2023

Samen met andere corporaties en de huurdersorganisaties lieten we een woonlastenonderzoek uitvoeren. De vorige woonlastenonderzoeken kwamen uit 2014 en 2018. Er zijn een aantal opvallende uitkomsten: 

• Het aandeel van het inkomen dat huurders aan de huur uitgeven, is licht gedaald (van 28% naar 26%). Dat is het belangrijkste resultaat van de inspanningen van de corporaties sinds 2014. 
• De inkomens van Drentse huurders zijn dan wel gestegen, maar minder dan de landelijke inkomens. 
• Meer huurders hebben een betaalbaarheidsrisico. Dit komt door de stijging van energieprijzen en de hoge inflatie. Op het hoogtepunt van de energieprijzen (2022) had zelfs 40% van de Drentse huishoudens een betaalbaarheidsrisico. Nu is dit 30%. 
• Ongeveer 37% van de huurders van Domesta heeft een kans op energiearmoede. Daarbij is de kans het grootst bij jongeren onder de 25 jaar.

Stijgende (energie)prijzen en hoge inflatie

We merken het allemaal bij het boodschappen doen of aan de benzinepomp: de prijzen zijn gestegen. Ook stegen de energieprijzen sterk. Nu zien we dat de energieprijzen weer gedaald zijn en de markt weer wat stabieler is. De overheid stelde per 1 januari 2023 een prijsplafond in voor gas en stroom om huishoudens te helpen met de hoge energierekening. Het energieplafond is een tijdelijke maatregel en keert dan ook niet terug in 2024. Doordat de tijdelijke maatregelen komen te vervallen, is de verwachting dat er meer Nederlanders in armoede komen. Daarnaast lijkt het erop dat de inflatie in 2024 voorlopig nog relatief hoog blijft. De koopkracht gaat er wel iets op vooruit.

Tekorten aan materialen en personeel

De arbeidsmarkt staat onder druk. Dit komt door een lagere economische groei, maar ook door de aanhoudende personeelskrapte. Naar verwachting wordt dit de komende jaren nog niet veel beter. Ook de bouwsector voelt deze ontwikkeling. De sector krimpt. Daarnaast zien we dat de prijzen voor het bouwen van huizen toeneemt en daarmee de nieuwbouw van huizen terugloopt. Dat terwijl we in een woningcrisis zitten.

Samen komen we verder

Met al deze ontwikkelingen in onze wijken en buurten zien we dat er veel moet gebeuren. Dit kunnen wij niet alleen. Iedere samenwerkingspartner heeft een stukje van de puzzel naar de oplossing. We zien ook in ons werkgebied dat er bij de samenwerkingspartners niet altijd genoeg geld of personeel is om de juiste dingen te kunnen doen. We blijven dit bespreekbaar maken. 

Datagedreven werken

Steeds meer organisaties zetten data in om strategische doelen te halen. Data wordt steeds belangrijk, ook voor corporaties. Het kan bijvoorbeeld helpen bij het voorkomen van huurachterstanden. Of bij het onderhoud van huizen bij huurders waar de kans op energiearmoede het grootst is. Dit zien we ook bij Domesta en daarmee gaan we volop aan de slag. 

Stip op de horizon

Het Klimaatakkoord heeft een stip op de horizon gezet: Nederland moet in 2030 minimaal 49% minder CO₂ uitstoten dan in 1990. En voor 2050 moet die uitstoot met 95% gedaald zijn. Overheden, energiebedrijven en ook corporaties zijn druk bezig om in te vullen hoe ze deze stip op de horizon bereiken. De afgelopen jaren zijn de concept-warmtetransitievisies van de gemeenten opgesteld. In die warmtetransitievisie werd per wijk, buurt of dorp een eerste richting bepaald voor de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de huizen. Nu is het tijd om hiermee ook aan de slag te gaan. De gemeenten zijn aan zet voor het maken van wijkuitvoeringsplannen, ook wel WUP genoemd. We proberen onze duurzaamheidsplannen hier zo goed mogelijk op aan te sluiten en met onze gemeenten in gesprek te blijven. We zijn namelijk afhankelijk van deze keuzes.

Kosten voor verduurzamen

Ondertussen zien we dat het verduurzamen van onze huizen en het bouwen van nieuwe duurzame huizen steeds duurder wordt. We willen graag de meest duurzame oplossing kiezen, maar zien ook dat dit nog vaak de duurdere optie is. Dit daagt ons uit om de juiste keuzes te blijven maken, voor nu en in de toekomst.

Nationale Prestatieafspraken (NPA)

Tegenover de afschaffing van de verhuurdersheffing per 1 januari 2023 stonden de bindende NPA. Deze afspraken gaan over betaalbaarheid, beschikbaarheid, leefbaarheid en duurzaamheid. De vraag is nog wat de val van het kabinet betekent voor de uitvoering van de NPA. De NPA kregen in ieder geval een plek in de uitwerking van de regionale prestatieafspraken. Daarnaast is het basis voor de verdere uitwerking van de woondeals. We blijven aangehaakt en monitoren op deze thema’s. 

Prinsjesdag

Op dinsdag 19 september presenteerde het kabinet de Rijksbegroting voor 2024. In deze begroting zit een pakket maatregelen om de koopkracht van met name de kwetsbare huishoudens te verbeteren. Bestaanszekerheid wordt een steeds groter thema. 

De 'driedubbele' vergrijzing

We zien een dubbele vergrijzing ontstaan. Niet alleen de groep ouderen vormt een steeds groter aandeel van onze samenleving, ook de gemiddelde leeftijd komt steeds hoger te liggen. De combinatie van deze 2 onderdelen maakt dat we in een dubbele vergrijzing zitten. Dit betekent dat er nog een grote opgave bijkomt. Daarnaast zien we nog een vorm van vergrijzing ontstaan: de vergrijzende beroepsbevolking. Dit betekent dat de vergrijzing van het zorgpersoneel toeneemt waardoor de schaarste op de arbeidsmarkt steeds groter wordt. Deze 'driedubbele' vergrijzing daagt ons uit om op een andere manier naar de opgaven te kijken.

Langer thuis wonen

Langer thuis wonen is een ontwikkeling die we al langere tijd zien. Meer mensen zullen langer thuis (moeten) blijven wonen. De verzorgingshuizen van vroeger zijn er niet meer. Daarnaast vinden ouderen het ook fijn om langer thuis te wonen, in de bekende woonomgeving. Dit leidt tot een andere woningvraag: gelijkvloers en toegankelijk.